बज्जिकाञ्चल संवाददाता, रौतहट,असिन, ६ गते 

सनातन धर्म आ नेपाली लोकसंस्कृतिमे व्रत, पर्व आ उत्सवके गहिर आध्यात्मिक आ सामाजिक महत्व हए । ओहीसँघे भाद्र शुक्ल पक्षमे पडेवाला हरिपरिवर्तनी एकादशी, जेकरा जलझुलनी अथवा वामन एकादशी भी कहल जाले, एगो विशेष आ फलदायी पर्व हए ।

पौराणिक मान्यता अनुसार हरिशयनी एकादशीके दिन क्षीरसागरमे शयन कएल भगवान विष्णु ईहे दिन कोल्टो फेरेके परइअ । भगवानके शयन अवस्थामे दिशा परिवर्तन करेके कारणे एकर नाम ‘हरिपरिवर्तनी’ पडल मानल जाले । मुदा, ईहे पर्वके खाली धार्मिक कर्मकाण्डमे सीमित नराखके एकर व्यापक दर्शन आ व्यावहारिक संदेश बुझल आजके समयमे बहुत जरूरी हए ।

हरिपरिवर्तनी एकादशीके सबसे बड संदेश ‘परिवर्तन’ हए । परिवर्तन प्रकृतिक शाश्वत नियम हए । जेना प्रकृति समयके साथ बदलईत रहले आ भगवान विष्णु भी अपन दिशा परिवर्तन करलन, ओहि लेखा मानव जीवनमे भी समयअनुसार सकारात्मक बदलाव जरूरी हए । आजके समाजमे बहुत लोग पुरान कुसंस्कार, नकारात्मक सोच, आलस्य आ अहंकारमे फँसल बाडन ।

ईहे पावन दिनहमनीके अपन भीतरके विकार त्यागके विचार, व्यवहार आ जीवनशैलीमे सकारात्मक बदलाव ले आवेके प्रेरणा देइअ । आध्यात्मिक आ स्वास्थ्यके दृष्टिकोणसे भी एकादशी व्रतके विशेष महत्व हए । एकादशीके दिन कएल उपवास, सात्त्विक भोजन आ ध्यानसे शरीरके पाचन प्रणालीके आराम मिलले ।साथही मानसिक तनाव कम होअले आ आत्म नियन्त्रण तथा संयम बढले । हतार आ तनावसे भरल आधुनिक जीवनमे शरीर आ मनके शुद्ध राखेके ई एगो प्राकृतिक उपाय भी हए । एकादशी जइसन पर्व सामाजिक एकता, भाइचारा आ सांस्कृतिक निरन्तरताके मजबूत बनावेके काम करले । सामूहिक रूपसे कएल जाएवाला भजन कीर्तन, कथा श्रवण आ डोलोत्सव जइसन परम्परासे समाजमे आपसी सद्भाव, प्रेम आ भाइचाराके वातावरण बनइत हए ।

अइसन पर्व पुरान संस्कृति आ परम्पराके नयाँ पुस्तातक पहुँचावेके महत्वपूर्ण माध्यम भी हए । तसर्थ, हरिपरिवर्तनी एकादशीके खाली उपवास करेके पर्वके रूपमे नलेके एकरा आत्मसमीक्षा आ आत्मसुधारके अवसरके रूपमे लेवेके जरूरत हए ।

मन, वचन आ कर्मसे करके अहित न करेके आ समाजके सकारात्मक दिशामे आगे बढ़ावेके संकल्प लेवेके चाहीं । ईहे हि ईहे व्रतके वास्तविक सार्थकता हए। हरिपरिवर्तनी एकादशीके पावन अवसरपर सबके विचार आ व्यवहारमे सकारात्मक परिवर्तन आवे, आपसी प्रेम, सद्भाव आ भाइचारा मजबूत होके—ईहे शुभकामनाके साथ हार्दिक मंगलकामना ।