बज्जिकाञ्चल संवाददाता, रौतहट, २४ गते सावन 
हरेक वर्ष मनाबेबाला राष्ट्रिय भू–संरक्षण दिवस केवल औपचारिक कार्यक्रम आ नारामे सीमित रहल दिन नहए । इ दिवस हमनीके माटी, पानी, वनजंगल आ प्राकृतिक स्रोतके संरक्षणबारे गम्भीर होके सोचेके आ व्यवहारमे उतारेके प्रेरित करेकेपरी । मानव जीवन, कृषि उत्पादन, वातावरणीय सन्तुलन आ समग्र विकासके आधार हि भूमि भेलासे एकर संरक्षण बिना दिगो विकासके कल्पना करे नसकल ।

नेपाल भौगोलिक विविधता भरिपूर्ण मुलुक हए । हिमालसे पहाड आ तराईतक फैइलल हमर भू–भागमे भू–क्षय, दाहर धुन नदी कटान, वन विनाश तथा अव्यवस्थित भौतिक संरचना निर्माणके कारण भूमि क्षयीकरणके समस्या दिनप्रतिदिन बढइत गेल हए ।

विशेषकरके वर्षायाममे होएबाला दाहर आ नदी कटान खेतीयोग्य जमिन नष्ट करेके साथे बस्ती तथा पूर्वाधारमे समेत बडका क्षति पुगएले हए । तराई–मधेस क्षेत्रमे नदी तथा खोलानालाके अनियन्त्रित कटान, चुरे क्षेत्रमे वन विनाश आ अव्यवस्थित उत्खनन तथा पहाडी क्षेत्रमे सडक निर्माणके क्रममे अपनाबेबाला कमजोर वातावरणीय मापदण्ड भू–क्षयके जोखिम थप बढएले हए ।

एकर प्रत्यक्ष असर कृषकके उत्पादन, खाद्य सुरक्षा, खानेपानीके स्रोत आ स्थानीय अर्थतन्त्रमे परल हए । भू–संरक्षणके विषय सरकारके मात्र जिम्मेवारी नहए । स्थानीय तह, समुदाय, किसान, निजी क्षेत्र आ प्रत्येक नागरिकके साझा दायित्व हए ।

वृक्षरोपण करके, वन संरक्षण करेके नदी तथा खोलाके प्राकृतिक बहाव कायम राख्ेके, अव्यवस्थित उत्खनन नियन्त्रण करेके आ भू–उपयोग योजनाके प्रभावकारी रूपमे कार्यान्वयन करेके काममे सब पक्ष जिम्मेवार बनल आवश्यक हए । स्थानीय सरकार विकास निर्माणके योजना बनवइत वातावरणीय प्रभावके प्राथमिकतामे राखेकेपरी । सडक, भवन, पुल, नाहर तथा अन्य पूर्वाधार निर्माण करके भू–संरक्षणके उपायके योजनाके अभिन्न अंग बनाबेकेपरी ।

केवल क्षति होगेलाबाद बजेट खर्च करके इलाज करके प्रवृत्तीसे जोखिम न्यूनीकरण आ पूर्वतयारीमे लगानी करेके बेसी प्रभावकारी होइअ । अइसहिकरके कृषियोग्य भूमिके संरक्षणमे विशेष ध्यान देबेकेपरइअ । उर्वर जमिनके अनियन्त्रित रूपमे प्लटिङ तथा गैरकृषि प्रयोजनमे प्रयोग करेके प्रवृत्ति भविष्यमे खाद्य संकट निमन सकइअ । ओहिसे वैज्ञानिक भू–उपयोग नीति कार्यान्वयन करइत कृषि भूमि, वन क्षेत्र, नदी क्षेत्र आ बस्ती क्षेत्रके स्पष्ट व्यवस्थापन आवश्यक हए ।

राष्ट्रिय भू–संरक्षण दिवस हमनीके एगो महत्वपूर्ण सन्देश देइअ —भूमि जोगाबेके कहलन केवल माटी जोगाबेके नहए , जीवन आ भविष्य जोगाबेके हए । आजु संरक्षणमे कएले छोट प्रयास बिहानके पुस्ताके सुरक्षित वातावरण, उर्वर भूमि आ स्वच्छ पानी उपलब्ध कराबे सकी । ओहि भू–संरक्षण दिवसके केवल दिवस मनाबेके परम्परामे सीमित नराखके ‘भूमि संरक्षण हमर साझा जिम्मेवारी’ जबकि भावनाके साथ व्यवहारिक अभियानके रूपमे अगाडी बढाबेकेपरी ।ए

सरकारके नीति, स्थानीय तहके योजना आ नागरिकके सहभागिता एकसाथ अगाडी बढेके मात्र हमर भूमि, प्रकृति आ भविष्य सुरक्षित हो सकी ।